Naucz się AI zanim AI nauczy się Ciebie. Bezpieczny start dla nastolatków.
Lekcja #04: D E E P F A K E
Zdjęcia, głos, twarz – deepfake i „kradzież wizerunku”?
Zaczynamy
Historia „to nie ja”
Ktoś wrzuca na klasową grupę filmik. Wygląda jak Twoja koleżanka, mówi coś głupiego i wstydliwego.
Wszyscy się śmieją, ktoś dalej wysyła. Ona pisze: „To nie ja. Ja tego nie mówiłam.”
I robi się poważnie.
Wniosek: dziś można zrobić treść, która wygląda „jak prawdziwa”, ale jest fałszywa. To może komuś zniszczyć dzień – albo reputację.
Definicja
Co to jest deepfake?
Deepfake to przeróbka zdjęcia/filmu/głosu, w której technologia potrafi:
- podmienić twarz,
- zmienić głos,
- sprawić, że ktoś „mówi” coś, czego nie powiedział,
- stworzyć obraz „jak z aparatu”, choć to wymysł.
Najważniejsze: deepfake bywa używany do żartów, ale też do:
- ośmieszania,
- szantażu
- podszywania się,
- oszustw („to ja, wyślij kod”).
ZASADA LEGALNEJ SZTUCZNEJ INTELIGENCJI:
„Jeśli coś wygląda jak prawdziwe, to jeszcze nie znaczy, że jest prawdziwe.”
Wizerunek i głos: dlaczego to ważne?
Twoja twarz i głos to część Twojej tożsamości. Dlatego obowiązują proste reguły:
Zgoda
Nie używamy czyjegoś wizerunku/głosu w przeróbkach bez zapytania.
Szacunek
Nie robimy rzeczy, które kogoś zawstydzają, ranią lub stawiają w złym świetle.
Odpowiedzialność
„AI to zrobiła” nie jest wymówką. Jeśli Ty to wrzucasz, Ty za to odpowiadasz.
PORADA LEGALNEJ SZTUCZNEJ INTELIGENCJI
Jak rozpoznać deepfake?
6 sygnałów ostrzegawczych
Nie zawsze da się poznać od razu, ale często pomagają te tropy:
- Dziwne usta: ruch ust nie pasuje do słów.
- Nienaturalne mruganie albo „sztywna twarz”.
- Światło i cienie: twarz ma inne oświetlenie niż reszta.
- Głos: brzmi jak „z filtra”, ma sztuczny rytm.
- Brak źródła: „ktoś mi wysłał”, ale nie ma, skąd to pochodzi.
- Zbyt sensacyjne: „szok”, „skandal”, „natychmiast wyślij dalej”.
Zasada STOP: jeśli to o kimś i może krzywdzić to zatrzymaj się.
Co robić, gdy dostajesz podejrzany film/zdjęcie?
Model reakcji: 5 kroków
Nie udostępniaj dalej (nawet „dla beki”).
Sprawdź: czy jest źródło? czy inne wiarygodne miejsce o tym pisze?
Zapisz dowód (np. zrzut ekranu) – jeśli to jest krzywdzące.
Zgłoś (platforma, administrator grupy, szkoła).
Powiedz dorosłemu (rodzic, wychowawca), jeśli sprawa jest poważna lub dotyczy kogoś z klasy.
NAJLEPSZE PYTANIE KONTROLNE:
„Czy chciał(a)bym, żeby ktoś tak zrobił ze mną?”
Czas na ćwiczenia 
Ćwiczenie A: „Detektyw deepfake”
Przeczytaj opisy 6 sytuacji. Twoje zadanie:
zaznacz co jest podejrzane (1–2 sygnały),
wybierz najlepszą reakcję.
Ćwiczenie B: „Zgoda czy nie zgoda?”
Oceń, czy to jest OK, czy nie:
Ćwiczenie C: „Bezpieczna wiadomość w grupie”
Napisz 2 krótkie zdania, które możesz wkleić do klasowej grupy, gdy ktoś rozsyła podejrzany film:
Przykłady:
„Nie rozsyłajmy tego dalej. To może być przeróbka i może komuś zaszkodzić.”
„Zatrzymajmy się i sprawdźmy źródło. Jeśli to o kimś z klasy, zgłośmy to administratorowi.”
Mini-quiz
„Szybka ściąga” do zapamiętania
5 zasad „Deepfake i wizerunek”
1
Nie wszystko, co wygląda prawdziwie, jest prawdziwe.
2
Nie przerabiam cudzej twarzy/głosu bez zgody.
3
Nie rozsyłam rzeczy, które mogą krzywdzić.
4
Sprawdzam źródło i kontekst.
5
Gdy sprawa jest poważna, zgłaszam i proszę dorosłego o pomoc.
Czas się sprawdzić 😎
Gratulacje! Ukończyłaś/eś Lekcję #04
Wiedzę warto utrwalać, dlatego zapraszam Cię do wykonania w domu poniższego zadania:
Zadanie: „Plan działania – 5 kroków”
Napisz swój własny plan (5 kroków), co robisz, gdy:
ktoś podszywa się pod Ciebie w sieci, albo
dostajesz film, który ośmiesza kogoś z klasy.
Użyj schematu:
Nie rozsyłam → sprawdzam → zapisuję dowód → zgłaszam → mówię dorosłemu / wspieram osobę.
Bonus: dopisz 2 zdania, które wyślesz w grupie klasowej, żeby przerwać rozsyłanie.
- Zapamiętaj: „To, że AI coś napisała albo że coś jest w internecie, nie znaczy, że mogę to bezmyślnie skopiować.”
